about
contact
 
le tacaíocht ó

Acmhainn Náisiúnta Ealaíne

Baisleac

click to view fullsize

Is ionann baisleac san ailtireacht agus halla colúnáidithe, forbairt Rómhánach ar an teampall Gréagach chun tuilleadh spáis ar chur ar fáil.

Thugadh na Gréigigh stoa basileiosbasilike a chiallaíonn ‘halla an rí’ air. I gcás na Rómhánach de tagraíonn an focal d’fhoirgneamh a d’úsáidtí mar sheomra mór cruinnithe cé go raibh feidhm áirithe reiligiúnach aige fós mar fhoirgneamh oifigiúil poiblí de chuid na Róimhe. Bhain Chríostaithe sa tréimhse luath leas as an téarma céanna i leith a gcuid eaglaisí.

Foirgneamh dronuilleogach a bhí sa bhaisleac luath-Chríostaí le cúlbhá os comhair an príomhdhorais agus lena éadan soir de ghnáth i dtreo éirí na gréine. Bhíodh síleáil chothrománach adhmaid os cionn na meánlainne le díon trusáilte. Bhí na taobhranna níos ísle ná an mheánlann. Bhí na fuinneoga go hard i mballaí na meánlainne os cionn díon na taobhroinne. Ba ghné ailtireachta é seo, an barrbhalla fuinneogach, a thóg na Rómhánaigh ó na hÉigiptigh.

Tá os cionn daichead baisleac ar marthain ón gceathrú céad AD. Níl aon mhaisiú ar an taobh amuigh díobh ach tá siad maisithe ar an taobh istigh le mósáicí ildaite agus freascónna.

Nuair tosaíodh ar feidhm a bhaint as cloig mar chuid den liotúirge Chríostaí tosaíodh ar cloigtheach a thógáil gar don bhaisleac. Cloigtheach le bonn cruinn a bhíodh á chleachtadh sa cheantar timpeall ar Ravenna san Iodáil a bhí faoi thionchar na mBiosántach ach os a choinne sin bhí siad bonn cearnógach fúthu i gceantracha a bhí faoi thionchar na Róimhe.

Léaráid: Baisleac Santa Sabina sa Róimh. Tógadh an Bhaisleac sa bhliain 422 A.D. nó sa bhliain 425 A.D. rud a fhágann go bhfuil sí ar cheann de na eaglaisí Críostaí is sine atá ar marthain. Tógadh an bhaisleac ar láthair tí an mhairtírigh Sabina a maraíodh sa bhliain 125 A.D. Tá cáil ar dhoirse adhmaid na baislice agus síltear go mbaineann siadsan leis an mbliain 432 A.D. Bhíodh ocht painéal snoite agus fiche mar chuid de na doirse tráth cé nach bhfuil ach ocht bpainéal déag ar marthain anois. Tá léiriú de Chríost ar an gcrois le gadaí ar gach taobh de ar cheann amháin acu agus tá sé cheann de na léirithe is sine den téama seo. Bronnadh an Bhaisleac Santa Sabina ar Órd na nDoiminiceánach sa bhliain 1219 A.D. agus tá siad ann ó shin. An ghrianghraf le caoinchead Allan T. Kohl.

Catagóir: Míndána

© Abhus.com 2005 Gach Ceart ar Cosaint